‘Elke vluchteling verdient een zorgvuldige procedure’

‘Elke vluchteling verdient een zorgvuldige procedure’

Iedere vreemdeling die in ons land aankomt, heeft het recht om asiel aan te vragen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) onderzoekt en beoordeelt vervolgens of de asielaanvrager in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning. “Binnen de juridische mogelijkheden die er zijn, proberen we mensen snel duidelijkheid te bieden. Dat is prettig voor de asielaanvrager. En in sommige gevallen, wanneer er sprake is van overlast – natuurlijk ook voor de omgeving”, zegt IND-manager Martine van Werven van het AZC in Budel.  

Martine van Werven, manager Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) op AZC Cranendonck (foto: Jos Meusen)

Op de stoep staan drie koffers. Ernaast het gezin, of wat daar nog van over is. Een vader en twee kleine kinderen. Ze zijn gehuld in warme, te grote jassen. De jongen huilt. Het meisje streelt haar pop. De vader kijkt strak voor zich uit.

We zijn op de parkeerplaats van Zuidpoort, de achterkant van het AZC in Cranendonck. Zoals bijna elke dag is hier ook vanochtend weer een bus gearriveerd met vluchtelingen. Nieuwe asielaanvragers die vanuit de centrale opvang in Ter Apel naar het aanmeldcentrum in Budel zijn gebracht. Na ontvangst gaan ze direct de procedure in. Te beginnen bij de vreemdelingenpolitie, het AVIM, voor de registratie en identificatie. De centrale vragen: wie ben je, waar kom je vandaan en hoe ben je in Nederland gekomen?

Met de input die dit oplevert, nemen de medewerkers van het IND het stokje een paar dagen later, als de nieuwe AZC-bewoners een beetje tot rust zijn gekomen, over. “In dat eerste gesprek maken we het persoonlijke plaatje compleet. Door alle signalen goed op te pikken en het verhaal goed op papier te zetten, kunnen we snel de juiste asielprocedure in gang zetten”, vertelt teammanager Martine van Werven.

Indien nodig start de IND aanvullend onderzoek of schakelt ze de hulp in van andere instanties op het terrein. De GGD bijvoorbeeld voor medische zorg of het COA voor vragen over de opvang of dagbesteding. Of de hulp van Vluchtelingenwerk wanneer een familielid vermist is. “Alle partners in de (asiel)keten die nodig kunnen zijn, zitten hier bij elkaar. Dat is echt een groot voordeel en brengt efficiency in de procedure”, aldus Martine.

Asielstromen

Voor de meeste vluchtelingen die zich in Budel aanmelden, is het de eerste keer dat ze asiel aanvragen. Ze komen uit onveilige landen zoals Syrië, Eritrea, Irak, Afghanistan en Iran en maken derhalve de meeste kans op een verblijfsvergunning. Daarnaast zijn er asielzoekers die eerder al in een ander Europees land asiel hebben aangevraagd. “Voor hen geldt een andere procedure. Volgens het zogeheten Dublinverdrag is het land waar als eerste asiel wordt aangevraagd ook verantwoordelijk voor de beoordeling hiervan. Onze inzet is dan om de asielaanvrager via de Dienst Terugkeer en Vertrek over te dragen aan de autoriteiten in dat land.”

Snellere doorlooptijd

En dan is er nog een derde categorie: asielzoekers uit veilige landen, zoals Marokko, Algerije, Albanië, Macedonië en Georgië. De zogeheten ‘evident kansarme asielaanvragen’. Een klein groepje ‘veiligelanders’ -  slechts 1 procent van de in totaal 1300 asielzoekers die tijdelijk in Budel verblijven - zorgt op en rond het AZC regelmatig voor overlast. De IND betreurt dit en waakt dan ook over een snelle asielprocedure. Binnen zeven werkdagen krijgen mensen uit veilige landen hun beschikking en worden ze overgedragen aan de Dienst Terugkeer en Vertrek. Martine van Werven wil bij die snelle handelswijze graag een belangrijke voetnoot plaatsen. “De jongeren die voor overlast zorgen, komen meestal uit veilige landen. Wat natuurlijk allerminst betekent dat alle ‘veiligelanders’ problemen veroorzaken. Integendeel. Dat onderscheid moeten we écht maken. Er kunnen redenen zijn om aan mensen uit veilige landen toch asiel te verlenen. Bijvoorbeeld omdat ze homo zijn, journalist, of tot de oppositie behoren.”

In de democratische rechtstaat Nederland heeft elke vreemdeling het recht om hulp te vragen. “Ieder mens, dus ook asielzoekers uit veilige landen en zelfs mensen die hun omgeving tot last zijn, hebben recht op een zorgvuldige beoordeling. Dat is een belangrijk grondrecht en dus stigmatiseren we niemand. Om de grote groep vluchtelingen uit onveilige landen sneller duidelijkheid te bieden over hun toekomst, is de IND ook in Budel haar personele capaciteit flink aan het uitbreiden. We zijn momenteel druk bezig om de doorlooptijd te versnellen.”

Mensenwerk

Buiten oogt de parkeerplaats inmiddels verlaten. De vader en zijn twee kinderen hebben plaatsgenomen in de wachtruimte. De jongen is gekalmeerd, het meisje speelt onverstoorbaar met haar pop. De lege ogen van de vader doen het ergste vermoeden. Kwam de reddingsboei voor zijn vrouw te laat of zou het gezin straks, als de oorlog voorbij is, weer herenigd worden?

Het lot van vluchtelingen gaat ook Martine aan het hart. Maar om haar werk professioneel te kunnen doen, moet ze toch ook afstand nemen. De juiste vragen stellen, het goede verhaal op papier zetten zodat ze ook snel en efficiënt de juiste asielprocedure kan starten. “Door professioneel te blijven, kan ik mensen die vaak geëmotioneerd zijn het beste helpen. Mensen, daar doen we het voor.”