Een kijkje in de keuken bij het azc Cranendonk

Een kijkje in de keuken bij het azc Cranendonk

Asielzoekers willen graag meedoen en van betekenis zijn voor Cranendonck

We vernemen met enige regelmaat berichten over overlast die een kleine groep asielzoekers in Cranendonck geeft. Zij verpesten het helaas voor de grote groep asielzoekers die zich heel normaal gedraagt: vluchtelingen, vaak gezinnen met kinderen die hun land hebben moeten ontvluchten vanwege oorlog en geweld en die blij zijn dat ze op een veilige plek opgevangen worden. Binnen het asielzoekerscentrum gebeurt veel positiefs waar we als buitenstaanders geen weet van hebben. Deze kant van het azc Cranendonck willen we ook graag met jullie delen.

Wie het niet gelooft, moet voor de aardigheid eens een kijkje gaan nemen. Het asielzoekerscentrum in Budel kent geen geheimen en wat velen nog niet weten is dat het er bruist van de energie. Bewoners komen hun kamer uit en melden zich als vrijwilliger. Ze steken de handen uit de mouwen en laten hun talenten zien, op het terrein en steeds vaker daarbuiten.

Maartje Frenken samen met twee medewerkers van de technische dienst en een medewerker van de schoonmaakploeg (Foto: Jos Meusen).

Een woensdagochtend in het azc. We zijn in gebouw G, waar de gezelligheid regeert. Ruim 100 bewoners komen hier elke morgen bij elkaar om samen de werkdag af te trappen. Mannen en vrouwen van alle rangen en standen uit verschillende culturen, verbonden door een traumatische ervaring. Door de oorlog raakten zij alles kwijt wat hen lief is. Hun huis, hun baan, hun land, familie en vrienden; het geluk dat zo vanzelfsprekend was. Maar hun optimisme bleef.

In afwachting van wat de toekomst gaat brengen, hervinden ze in het azc weer hun waardigheid. Het gevoel van veiligheid en geborgenheid. Samen aan een doel werken. Weer belangrijk kunnen zijn. De sfeer is gemoedelijk. Nationaliteiten smelten hier samen. Er wordt gelachen, bewoners drinken koffie en maken een praatje voordat ze in groepjes uitwaaieren over het centrum. Naar het magazijn, de schoonmaakploeg, de fietswerkplaats, de bibliotheek, het open leercentrum, de recreatiezaal of de kledingwinkel. Anderen geven sport- of muzieklessen of bieden een veilige speelplek voor de jongste bewoners. Ook buiten het centrum zijn de vrijwilligers van het azc actief. Ze ruimen het zwerfvuil op langs de Randweg Oost tot in Budel en Maarheeze en helpen bij het groenonderhoud van het Weerterbos.

Ruimte voor eigen initiatief
Iedereen heeft deze ochtend een bestemming en krijgt de ruimte om zich te ontwikkelen en los te komen van de vaak bittere realiteit. En dat werkt aanstekelijk, weet woonbegeleider Maartje Frenken van het COA uit ervaring. “Onder leiding van een Turkse bewoner is bijvoorbeeld het magazijn volledig gereorganiseerd. We maken nu gebruik van een nieuw voorraadbeheersysteem dat ervoor zorgt dat we veel efficiënter met onze producten omgaan en ook veel minder afval produceren. De initiatiefnemer heeft zelf zijn plan ingediend, andere bewoners helpen mee bij de uitvoering. Samen runnen ze nu het vernieuwde magazijn.”

Een nieuwe, aangename wind
Tot voor kort richtte het COA zich nog op de opvang van asielzoekers. Activiteiten in het azc waren spaarzaam en weinig gestructureerd, waardoor de animo gering was en deelname te vrijblijvend. De nieuwe koers die vorig jaar is ingezet, blijkt een groot succes. Participatie wordt nu met hoofdletters geschreven. Meedoen. Binnen het project Zelfwerkzaamheid steken dagelijks 160 asielzoekers de handen uit de mouwen. Dat zijn er enorm veel, zeker als je bedenkt dat honderden bewoners van het azc geen vrijwilligerswerk kunnen doen omdat ze maar heel kort in Cranendonck verblijven. Ze worden binnen 10 dagen na hun aanmelding in Budel naar een ander azc gebracht om hun verdere procedure af te wachten.

Teamspirit
Hoe groot de bereidheid is om mee te doen, blijkt wel uit het feit dat bijna 80 bewoners op de wachtlijst staan voor een baantje als vrijwilliger. “De meeste mensen willen ’s morgens maar wat graag hun kamer uit. Zinvol bezig zijn en onderdeel zijn van een team. Dát is wat we hen bieden”, vertelt Maartje.

Het COA besteedt veel aandacht aan normen en waarden. Op tijd komen. Je verantwoordelijkheid nemen. Het gaat vanzelf, merkt de woonbegeleider. “Sterker nog: de energie spat er vanaf. Bewoners komen naar me toe om te vragen of ze nog iets kunnen doen. Ze willen hun dankbaarheid tonen, zich nuttig maken en komen zelf met ideeën. Mensen van verschillende culturen nemen hun verantwoordelijkheid en gaan samen aan de slag. Ze begeleiden elkaar. Als een bewoner er emotioneel even doorheen zit, helpen ze hem of haar er samen weer bovenop. Betere hulp is niet denkbaar. De teamspirit is overal voelbaar. Ook op vrijdag als we de werkweek afsluiten met een gezamenlijke bootcamp.”

Naar buiten
De vraag die Maartje Frenken nu bijna dagelijks van bewoners krijgt: ‘Kunnen we ook buiten het terrein iets zinvols doen?’ “Daarmee gaan we nu serieus aan de slag. Samen met Vluchtelingenwerk Nederland zoeken we in 2020 nog veel nadrukkelijker aansluiting met de gemeenschap van Cranendonck. Onze open dag in september heeft geleerd hoe groot de belangstelling is en hoezeer het wordt gewaardeerd wat er hier achter de slagboom gebeurt. Het is nu tijd dat we die positieve energie naar buiten gaan brengen. Bewoners zouden op heel veel manieren hun talent kunnen inzetten. Denk aan het verzorgen van een gastles op school. Muziek maken voor ouderen. Ondersteunen bij evenementen. Meehelpen bij het bouwen van carnavalswagens. Tuinen onderhouden. En ga zo maar door. Als je deze werelden met elkaar verbindt, ontstaan er de mooiste dingen voor iedereen.”

Compliment
Het grootste compliment voor haar inzet kreeg Maartje een tijdje geleden van een asielzoeker uit Iran. “Hij zat niet lekker in zijn vel en gedroeg zich op momenten behoorlijk agressief. Vanaf het moment dat hij gastheer mocht zijn voor nieuwe bewoners kwam hij helemaal tot bloei. Voordat hij hier vertrok, zei hij: ‘Maartje, je hebt me gered. Ik hoef geen medicijnen meer te slikken om me beter te voelen. Het enige wat ik nodig heb, is een beetje erkenning. Door samen met anderen zinvol bezig te zijn, heb ik die gevonden.”